Nieuwe DNA-test erfelijke nieraandoening zwartblessen

Geachte zwartblesfokker,


Tijdens het internationale monitoringsoverleg in het voorjaar van 2011 heeft één van de Engelse onderzoekers melding gemaakt van een nierafwijking bij zwartblessen en aangegeven dat een erfelijke gevoeligheid voor deze nierproblemen een rol zou kunnen spelen. Na deze melding heeft GD besloten om in Nederland ter sectie aangeboden zwartblessen te monitoren op het voorkomen van deze aandoening. Vervolgens is deze aandoening in 2011 bij zwartbleslammeren van twee verschillende bedrijven vastgesteld. Bij navraag bleek de lammersterfte op een van deze twee bedrijven aanzienlijk hoger te zijn dan in voorgaande jaren. In het voorjaar van 2015 werd de betreffende nierafwijking wederom vastgesteld bij een voor pathologisch onderzoek aangeboden zwartbleslam.
In de herfst van 2020 heeft GD meegewerkt aan een onderzoek naar de erfelijkheid van bovengenoemde aandoening, waarbij retrospectief weefselmonsters van schapen met het betreffende probleem geanonimiseerd zijn onderzocht. Bij dit onderzoek is een puntmutatie aangetoond op het AGTX-gen. Bij de hond en de mens is bekend dat dergelijke mutaties kunnen leiden tot primair type I hyperoxalurie, waarbij door abnormale vorming en ophoping van oxalaatkristallen de nieren beschadigd raken. De afwijking kan zowel bij jonge als oudere dieren voorkomen en is recessief overerfbaar. In 2021 hebben meerdere bedrijven zwartbleslammeren bij GD aangeboden voor pathologisch onderzoek en daarbij is de aandoening bevestigd. Andere bedrijven hebben GD Veekijker benaderd met vragen over lammeren met vergelijkbare problemen. De mate van voorkomen van deze erfelijke aandoening is niet bekend. Wel is bekend dat deze aandoening inmiddels in een aantal landen is bevestigd.

GD heeft om deze reden recent met de besturen van het Nederlands Zwartbles Schapenstamboek en de zwartbles-fokkersgroep contact opgenomen om ze op de hoogte te brengen van deze aandoening en daarbij aangegeven dat houders in geval van onverwachte sterfte contact op kunnen nemen met GD en eventueel dieren aan kunnen bieden voor pathologisch onderzoek.
Destijds is aangegeven dat het wenselijk zou zijn om dieren met dergelijke afwijkingen op te sporen met een DNA-test.
Naar aanleiding van het onderzoek en de mogelijkheid om de aandoening op te sporen met een DNA test hebben wij contact gezocht met het Dr. Van Haeringen laboratorium (VHL) in Wageningen. Zij hebben op basis van ons onderzoek naar deze aandoening een DNA-test voor deze erfelijke nieraandoening bij zwartblesschapen ontwikkeld waarmee dragers van deze afwijking kunnen worden opgespoord. Wij zijn blij dat wij op deze manier een bijdrage kunnen leveren aan het uitbannen van deze vervelende aandoening, in binnen- en buitenland.

Meer informatie over deze DNA-test van VHL is vanaf heden beschikbaar via: https://www.vhlgenetics.com/nl-nl/DNAtesten/Catalogus/Details/Schaap-en-Geit/S307-Hyperoxaluria-primary-type-I-Oxalosis-I
Indien u vragen heeft over de erfelijke nieraandoening bij zwartblesschapen of andere veterinaire vragen kunt u op werkdagen contact opnemen met de GD Veekijker Kleine Herkauwers via 0900-7100000. Tussen 15.00 en 17.00u is er een dierenartsspecialist beschikbaar om uw vragen te beantwoorden.


Met vriendelijke groet,
Dr. René van den Brom (Specialist gezondheidszorg kleine herkauwers en manager van de sector Kleine Herkauwers van GD)

Vanaf het eerste moment van bekendwording van deze erfelijke aandoening heeft de zwartbles-fokkersgroep daar waar mogelijk de situatie nauwlettend gevolgd. Daarnaast hebben we in een vroeg stadium aangegeven dat het erg wenselijk zou zijn dat de afwijking op te sporen is middels een DNA-test. Wij zijn dan ook zeer blij met het resultaat en hopen dat velen van u de schapen zullen laten testen om deze vervelende aandoening te doen verdwijnen. Het is bij het bestuur van de zwartbles-fokkersgroep niet bekend dat er binnen onze stamboekvereniging dieren zijn die belast zijn met de erfelijke nieraandoening Hyperoxaluria primary type 1.